روايت گرفت . در بيروت هم يوسف النبهانى و او به يكديگر اجازه روايت دادند . در همين سفر بود كه عبد الحى در بقعه مالك بن انس در بقيع مدينه ، كتاب الموطّأ را تدريس كرد . در شهر رمله نيز بر مزار نسائى ، سنن او را تدريس نمود و در دمشق بر مزار ابن عربى ، فتوحات مكيه را تعليم داد و در قدس كتاب الفرج بعد الشدّة از ابن ابى الدنيا را بر مزار وى براى شاگردان خواند . « 1 » بدين روى ، عبد الحى در دانش حديث و تاريخ ، با توجه به زبدگى و مهارتى كه به دست آورده بود ، به سرعت شناخته و نامش در زمره علماى بزرگ مغرب ثبت شد . در مقدمه كتاب فهرس الفهارس و الاثبات نام شمارى از علما و بزرگان كه او را ستوده‌اند ، آمده و عبارات آنان درج شده است . در جاهاى ديگر هم از وى با تعابيرى مانند : « العالم الاوحد » يا « عالم الدنيا الشهير » ياد شده است . تخصص ويژه او در دانش حديث و شناخت مسائل جرح و تعديل و صحت و سقم آنهاست ؛ در اين زمينه نيز همگان او را يك عالم زبده مىدانند . وى در عالم تاريخ بسيار پراطلاع بوده و اشراف جامعى بر متون تاريخى دارد . تصوف نيز يكى ديگر از حوزه‌هاى علمى اوست كه در آن نيز آگاهىهاى درخور و قابل توجهى دارد . از نكات مهم زندگى او ، توجه به كتاب ، به خصوص توجه به آثار خطى است . وى كتابخانه‌اى بسيار نفيس داشت كه افزون بر آثار چاپى ، شمار زيادى نسخ خطى را در خود جاى داده بود . در واقع ، كتابخانه او را بايد يكى از مشهورترين كتابخانه‌هاى مغرب اسلامى دانست كه بسيارى از آثار نادر خطى در آن وجود داشت . او بيشتر كتابهايش را در سفرهايى كه به نقاط گوناگون جهان اسلام داشت ، فراهم آورده بود . كتّانى آثار فراوانى از خود برجاى گذاشت كه همه در راستاى رشته تحصيلى او ، يعنى دانش حديث و رجال و تاريخ است . 130 عنوان كتاب و رساله براى او ياد شده ، كه بسيارى از آنها به چاپ رسيده است . برخى از اين آثار تأليف و تلخيص و شرح آثار پيشينيان است . از آثار وى مىتوان به چند كتاب اشاره كرد : رفع الاصر ؛ استجلاب شفاعة الرسول ؛ مولد شريف ؛ جزء فيما ورد من الاخبار النبوية عن اسباب استيلاء الفرنج على بلاد الاسلام فى آخر الزمان ؛ الاجازة الى معرفة احكام الاجازة ؛ المسالك المتبوعة فى

--> ( 1 ) . ر . ك : مدخل : الكتّانى ، دائرة المعارف تركى ، 25 / 335 .